Random Thoughts

August 24, 2012 6:15 in the Evening @ Room 13 Random Thoughts It was indeed an exhausting day. What’s new about it anyway? As if it was the first time I had this kind of day. From the time I got up from bed, doing the routinely work at home before going to school facing different kinds of students, of different family backgrounds and behaviors, spending about 7 hours a day teaching and a short hour of rest to complete the 8 hours required from a government employee. After 5 in the afternoon, I need to fix my things up and do some paper works before getting some physical workout to release stress. If I have an ample time, I attend to some invitations and other engagements on my civic and spiritual life. Well, I’m not used to writing stuffs like this; I just don’t understand myself why instead of doing some paper works for the school I decided to tap this poor little netbook, spilling some words. Can I say I’m being “emo” this time? It could be. It may sound so awkward, because at my age I don’t think it is fitting to act this way. But wait, I don’t think so; age is just a number as they say. Getting old is a matter of attitude. What If I’ll say I don’t feel like my age? Who will contest to that anyway. For instance, just this morning, I have joined some of our students dancing and yelling with the US 7 Fleet Band at the gymnasium. I also had a short yet fulfilling time playing the “mix”, which is a phenomenal game of most of our students, after we have fixed the stage for the afternoon’s activity. And just a while ago, I have enjoined doing a face painting session with my extremely active and dearly love, IV – Zodiac. I might have just driven by their efforts of having some bonding moments with me, which I’m looking forward too. I understand, as if they are challenging for a race when it comes to work. They are as busy as I am. Whenever I entered our classroom, they are doing a lot of things and sometimes some of them didn’t bother to acknowledge my presence, well I hope I don’t sound bitter and as if Im sour grapping, because honestly I don’t mind at all. I might have been like a chatterbox, what do I want to articulate in here, ahhh yes, I just have realized that next week will be an additional year for me. Yesterday, I had an accidental conversation with some of my co-teachers where we shared some significant and fond memories of our stay here at Ilocos Norte National High School where we can say, it has really molded us to what we are now, with improved professional life and added confidence in ourselves. We really have varied experiences which are really priceless. As I went back to my classroom to fix my things I realized that I am really so blessed and that whatever things that come my way I have to take them constructively so I can move forward and try to be victorious from one trial to another. I have o admit for the past weeks, I’m being affected by the seemingly called words which I have mentioned that have caused pain to one of my co teachers, I know myself to be a straightforward person but not as tactless as what believe in, if I will be permitted to interpret that way. I really felt so sorry about that. I pity that person who said that, if he/she really did it. I have learned also that when I was out of the country, some of my friends are considering me as “mayabang” and “all-knowing”! Ohhhh… its getting below the belt. I need a lot of oxygen to take it. Mind you their names are even being mentioned! But, I’m sorry, I have revolve a little bit of my old self. Instead of confronting these people, I just have prayed for them. However, If they are just being used by people who love looking at people in trouble, I will never ever give them a reason to happy and triumphant. And now as I’m getting ready for our Household Prayer Meeting, I have this feeling of relief. What a blessing from the Lord, that I didn’t plan at all to do this reflection, but He sent His Holy Spirit to speak before me. A moment of discernment, of drawing conclusions that I shouldn’t look at things in its superficial sense but getting deeper for it is in there that I have receive more blessings of truth, faithfulness, loyalty, friendship, trust and love from people whom the Lord have touched to make my life in this world meaningful. I just wished that on the 29th of August of 2012, I will receive blessings in mysterious ways. Therefore, instead of being emotional, I have to rejoice because I believe that He has given me the best family, friends, students, co-workers and community where I could feel his infinite kindness and love that I will always see His face of every man.

Wikang Katutubo, Wikang Filipino at ng Panahon ng Modernismo

Wikang Katutubo, Wikang Filipino at ng Panahon ng Modernismo Richard M. Collado “Lunes pala bukas!” Kailangan ko na namang bumangon nang maaga. Magkakaroon na naman kami ng Convocation. Kagaya ng dati. Magkakaroon ng panalangin, pag-awit ng Lupang Hinirang, pagbigkas ng Panatang Makabayan at Panunumpa sa Watawat at pag-awit ng INNHS Hymn. Isa lang ang siguradong bago, mga kuwentuhang di na naman maputol-putol sa nakaraang dalawang araw ng bakasyon. Bago ako humiga sa aking kama, nakita ko ang kalendaryo na hindi pa pala napipilas ang dahon ng Hulyo ngayong Agosto na pala. Biglang may kung anong saya na aking nadarama. Hindi ko kasi pinalalampas ang unang Lunes ng buwan ng Agosto sapagkat ito’y naiiba sa mga araw ng paaralan. Masigla ang pagdiriwang dahil sa mga aktibidades lalo na sa pampinid na palatuntunan na puno ng mga sorpresa idagdag pa ang malutong na paggamit ng wikang Filipino. Maaring ang aking nadarama ay hindi kagaya ng karamihan sa aming paaralan. Kaya ako’y may pag-aatubili upang ito’y aming mapag-usapan. Baka kung sasabihin kong ako’y lubos na nagagalak at mabibigyan na naman ng halaga ang wikang Filipino, ako’y pagtatawanan lamang. Iba na raw kasi ang aming panahon, kaya nagbabago rin ang aming kultura. Mabilis ang pagbabago, kaya upang hindi mawala, kailangang makipagsabayan, yakapin ang pagbabago. Ngunit kailangan bang sumabay ding magbago ang paggamit ng wika? Sa ganang akin, musmos man sa inyong paningin ay unti-unting nagkakabagwis ang aking isip at damdamin. Batid kong sa aking mga kababata sasabihin nila ngayon sa akin, “Magpakatotoo ka nga!” dahil hindi nila matanggap na mayroon pa ring kagaya kong likas at wagas ang pagpapahalaga sa aking wika. Wikang aking kinamulatan, humubog sa aking katauhan, tulay upang mapayaman ang aking kaalaman. Kaya ako’y lubusang natutuwa dahil sa kasalukuyang kalakaran ng edukasyon partikular sa bagong kurikulum na K to 12, isinusulong ang Mother Tongue bilang wikang panturo sa gradong primarya sa mababang paaralan. Isang patunay na kinikilala ang kahalagahan ng bernakular at katutubong wika sa pag-aaral. Bakit kasi natin makalilimutan ang wikang ating kinalakhan? Hindi naman ito magiging bahid ng kababawan. Kung ikaw ay may mayamang kaalaman kailangang ito’y ibahagi sa pamamaraang naiintindihan ng karamihan. Iyan ang paggamit ng wikang bernakular. Sinasabi ng mga lingwistika na may 160-170ng wika sa buong Pilipinas – pansampu sa pinakamarami sa buong mundo. Kaya ang pagtutulungan ng mga wikang pambansa, lokal at dayuhan sa buhay nating mga Pilipino ay siyang nagpapatotoo kung gaano tayo ka-linguistically at culturally diverse, isang bagay na dapat nating ipagbunyi kung ating masuri nang mabuti ang kabuluhan nito. Kailangan nating mabatid na sa kabila ng dibersidad ng wika sa ating bansa ay sinusunod ang isang patakarang bilinggwal sa edukasyon. Ingles para sa English, Math at Science; Filipino para sa iba pang asignatura. Subalit, hindi maiiwasang gamitin ng mga guro ang bernakular o lokal na wika para ituro ang nilalaman at konsepto ng mga aralin – sa elementarya, sekundarya at maging sa kolehiyo. Kaya nga sinasabi ng ilan, “Sa papel ay bilinggwal, sa aktwal naman ay multilinggwal na patakaran ang ipinatutupad.” Kaya di maisasantabi ang katutubong wika. Ang pagkilala sa ating katutubong wika ay umaayon sa global framework ng cultural diversity at linguistic diversity ng UNESCO. Ibig ng UNO na maitanim sa isip ng lahat ang pantay-pantay na halaga ng mga nabubuhay pang wika, wika man itong internasyunal o wika ng isang maliit na tribu. Kinikilala ang wikang katutubo bilang imbakan ng karunungang kailangan ng Filipino upang higit na umunlad at maging pambansa ang nilalaman. Ang pagkakaroon natin ng napakayamang wika ay nagpapatatag sa ating wikang pambansa – ang Filipino na nakasaad sa Probisyong Pangwika sa Saligang Batas ng 1986, Artkulo XIV, Seksyon 6-9. Malayo na ang narating sa pagpapalaganap ng wikang Filipino. Hindi ito Tagalog tulad ng puna ng iba. Ito ay binubuo ng iba’t ibang katutubo at hiram na salita galing sa ating mga kapitbahay sa Asya. Ang anak, susi, ate, kuya, ay hango sa Malay at Chino. Kung mayroon lamang tayong sapat na pagsusuri, malalaman nating ito nga ay totoo. Kaya kapwa ko kabataan sa modernong panahon, ikinahihiya mo bang gamitin ang ating sariling wika at ng wikang Filipino? Kung ang atin ngang pangulo ay ginagamit ang wikang Filipino kahit sa mga pormal na okasyon tayo pa kaya? Kailangang parubdubin tayo ng katotohanang, walang bansang umunlad na di gumamit ng sariling wika. Inaalog man tayo ng wika ng modernong kultura na maihahalintulad sa isang ukulele, hindi mapapalitan ang tunay at tamis ng wikang Filipino na nagdadala ng ganda ng orkestra. Sana’y tumagos sa kaluluwa natin ang sabi ng isang katutubo. Anya, kailangan natin ang wikang dayuhan para mabuhay sa kasalukuyang panahon. Pero, kailangan natin ang wikang sarili para mabuhay ng habampanahon. Sa mga kaisipang ito, magkakaroon ako ng bagong sigla upang harapin ang bagong umaga. Bukas sisimulan kong hindi madiktahan ng sinasabi ng modernong panahon bagkus buong lakas kong isusulong kahit sa aking pinakapayak na paraan hanggang ang aking aking mga kababata ay unti-unting babalik sa aming inang wikang, humele sa duyan ng aming kamusmusan.

KALIDAD NA ESTADISTIKA SA PANGANGALAGANG PANLIPUNAN: PAGPAPAHUSAY NG GAWA, PAGPAPAUNLAD NG BUHAY

KALIDAD NA ESTADISTIKA SA PANGANGALAGANG PANLIPUNAN: PAGPAPAHUSAY NG GAWA, PAGPAPAUNLAD NG BUHAY Richard M. Collado “Ang katotohan ang siyang magbibigay sa atin ng kalayaan. “ Maging sa modernong panahon, ang paniniwalang ito ay animo’y isang klasikong awitin. Nananatili ang kahulugan at kabuluhan kahit lumipas pa ang ilang heneresyon. Sa larangan ng edukasyon, inilathala noong September 24 na ang mga kinikilalang unibesidad ay hindi nakapasok sa 300 world university rankings sa taong 2011-2012 bagamat ang Unibersidad ng Pilipinas pa rin ang pinakamataas sa bansa sa pwestong 332. Kung ang ating pagbabasehan ay ang Gross Domestic Product, ang Pilipinas ay pang-anim sa pinakamababa sa Timog-Silangang Asya. Nitong nakaraang Setyembre 10, umaabot sa 70, 204 ang mga kaso ng dengue sa ating bansa bagamat ito ay bumaba ng 52% kung ikukumpara sa nakaraang taon. Ito ay ilan lamang sa mga katotohanang inaasam nating tayo ay makalalaya. Nakalulungkot isipin na ito ang larawan ng Pilipinas ngunit hindi lingid sa kaalaman ng mga Pilipino na ang lahi natin ang isa sa may pinakapositibong pananaw sa buhay sa buong mundo, pinipilit pa ring bumangon at nagpapakatatag upang ito’y malampasan. Sa kasalukuyang administrasyon, maraming mga hamon ang mga naghihintay na mapag-ukulan ng pansin. Kaya’t bilang pagsisimula, hinihikayat ni pangulong PNoy ang ating pagtahak sa ‘tuwid na landas’. Upang ito’y makamit kailangang baguhin ang mga tradisyunal na pananaw. Ang pagbibigay ng labis na pagpapahalaga sa mga opisyales ng pamahalaan ay hindi nararapat, sapagkat hindi sila dapat pagsilbihan, sila dapat ang magsilbi sa bayan. Kaya ngayon, pinaiigting niya ang kanyang kasunduan sa bayan - ang pagbibigay halaga sa nakararami at hindi sa iilan lamang na nakikinabang. Noong Setyembre 2000, ang mga pinuno ng 189 na bansang kasapi ng United Nations (UN) ay nagtipun-tipon sa Millenium Summit upang pagtibayin ang kanilang panata sa pagsugpo sa kahirapan at sa lahat ng uri ng pagsasamantala sa kapakanan ng mamamayan batay sa UN Millenium Declaration. Ang kanilang mithiin ay mabubuo sa pamamagitan ng walong Millenium Development Goals na inaasahang matutupad sa 2015. Ang Pilipinas, bilang isa sa mga lumagda sa UN Millenium Declaration, ay nakiisa upang ito’y makamtan. Upang lalong mapagtibay ang suporta at pagsisiyasat sa tunguhin ng MDGs ang National Statistical Coordination Board (NSCB) ay naatasan sa bisa ng Resolution blg. 10 serye 2004 upang mamahala sa pangangalap ng mga datos sa tulong ng iba pang data sources at stakeholders sa pagsubaybay sa pagpapatupad ng tunguhing ito. Kung sa usapin ng kahandaan ng mga datos bilang pagsuporta sa MDG, base sa ulat ng United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UN-ESCAP) noong 2003, ang Pilipinas ay nangunguna sa lahat ng 11 bansa sa Timog-Silangang Asya at pang-apat sa buong Asya Pasipiko. Ang programang MDG 2015 ng United Nations ay patuloy na itinataguyod ng ating bansa. Kaya ang pamahalaan ay gumagawa ng mga paraan upang matugunan ang mga hamong ito. Sa pamamagitan ng pinaigting na Community-Based Monitoring System, mas napadali ang pagbuo ng mga konklusyon at rekomendasyon batay sa pagsusuri sa pamamagitan ng estadistika na nagiging batayan sa paglulunsad ng mga programa bilang katugunan sa mga pangangailangan. Kung susuriin ang naging sentro ng walong agenda ng MDG ay sa pangangalagang panlipunan na umunlad sa European Union. Bagamat ang modelo na ginagamit sa programa ukol sa pangangalagang panlipunan ay naiiba sa bawat bansa ayon sa kanilang pangangailangan. Sa Pilipinas, ang panlipunang serbisyo ay sumasakop sa batayang edukasyon, kalusugan ng publiko at programa sa conditional cash transfer na mas kilala sa tawag na Pantawid Pamilyang Pilipino Program o 4Ps. Upang makaagapay sa programang ito, batay sa panukalang nasyunal na budget para sa taong 2012 na 1.85 trilyong piso na katumbas ng 41.85 bilyong dolyar ay tumaas ng 10.4 porsiyento sa kasalukuyang taon. Ang pinakamalaking budget ay napunta sa panlipunang serbisyo na may tatlumpong (30) porsiyento. Dalawamput limang (25) porsiyento naman ang napunta sa serbisyong pang-ekomoniya na nakalaan para sa imprastraktura, agrikultura, turismo at industriya. Samantala, ang pangkalahatang serbisyo sa publiko ay makatatanggap ng 17.7 porsiyento at 6.1 porsiyento ang mapupunta sa sektor ng defens. Kung susuriin ang nasyunal na budget sa 2012, inaasahang magkakaroon ng pagbabago sa buhay ni Juan dela Cruz lalo pa’t ang mga mahahalagang pangangailangan ng mga mamayan ay lubos na binigyan ng pansin. Ang Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) mula nang simulan noong 2008, ay naging isa sa mga pinakamalaking programa sa pagsugpo ng kahirapan at pangangalagang panlipunan. Dahil sa matagumpay na implementasyon ng programang ito sa ibang bansa ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) ng Pilipinas na itinuturing na isa sa mga ahensya ng pamahalaan na lubusang nagbibigay halaga sa integridad sa kabila ng patuloy na umiiral na korupsyon. Kaya mula noong 2006 ito ang nananatiling nangunguna ayon sa Pulse Asia. Ang programang ito ay naglunsad ng 6,000 na benepisyari sa 4 na munisipalidad at 2 siyudad noong 2007. Noong nakaraang Enero sa taong ito, ang 4Ps ay may halos 1 milyong benepisyari sa 782 siyudad at munisipalidad sa 81 probinsya sa 17 rehiyon ng Pilipinas. Kung mapaninindigan ng ating pamahalaan ang magandang pagpapatakbo sa mga programang ito hindi lalayo ang agwat ng mga mayayaman at ng mga mahihirap. Kahit pa sa kabila ng pagkilala sa Pilipinas bilang ika-12 na may pinakamalaking populasyon sa buong mundo na tinatayang may humigit 99 milyon, hindi ito magiging kapintasan kung ang mga mamamayan nito ay namumuhay ng may dignidad at produktibo dahil naibibigay sa kanila ang nararapat. Kaya naman, sa mapanagutang pagpapatupad sa mga programang ito, unti-unting lumiliit ang bilang ng mga Pilipinong masasabing dumaranas ng kahirapan. Katulad na lamang halimbawa ayon sa opisyal na Poverty Statistics noong 2009 na ipinalabas ng National Statisctics Coordination Board, ang isang Pilipino ay nangangailangan ng 974 piso upang masustentuhan ang buwanang pagkain at 1,403 piso upang makaahon sa kahirapan. Ang mga naiuulat sa media: pahayagan, radyo at telebisyon, kaakibat ng mga datos mula sa pananaliksik at pag-aaral, kasama ng may kalidad na estadistika ay lubusang nakatutulong upang mabigyan ng larawan ang mga mamamayan ng kasalukuyang kalagayan ng bansa sa lahat ng aspeto ng buhay. Ito’y nagisislbing paalaala upang gumawa ng mga bagong kaparaanan bilang kasagutan sa mga umiiral na pambansang suliranin. Dahil sa mga estadistikang lumalabas naging mas maagap ang mga kinauukulan upang gumawa ng mga pagkilos. Isang patunay ay ang pagpapahayag ng ating Pangulo sa kanyang pagdalaw sa Estados Unidos na ang ating bansa ay nakaipon ng 900 bilyon sa loob ng isang taong pamumuno. Bilang kabataan na nasa kasibulan ng panahon, nasisiyahan akong marinig na nagbabago na ang paningin ng mundo sa Pilipinas, hindi na Bansa ng Magnanakaw, hindi na Bansa ng Domestic Helper, hindi na bansang corrupt ang Pangulo. Ito’y isang napakalaking hamon sa lahat ng ahensya ng pamahalaan upang pag-ibayuhin ang kanilang napakadakilang pagsisimula ng pagbabago. Gaano man kaliit o kapayak ang mga hakbang na ito, pakaisipin natin na sa maliit nagsisimula ang mga malalaking bagay. Hindi maiiwasan na kung minsan hindi natin matanggap ang mga lumalabas na estadistika sa lalo na’t ito’y kaugnay ng pangangalagang panlipunan, dahil sa ating sariling kapabayaan at pagsasawalang bahala, ngunit ito ang katotohanan. Sa halip na magsawalang balikat, ito’y ating tanggapin at harapin upang makagawa tayo ng pagbabago sapagkat ang katotohanan ang magpapalaya sa atin sa kahirapan, magpapahusay sa ating gawa at magpapaunlad sa ating buhay. Mga kapwa ko Pilipino, halina! Samahan natin ang ating Pangulo sa kanyang mga adhikain, at maniwala tayo sa katotohanan na laging namumutawi sa kanyang bibig – “kung walang corrupt, walang mahirap”.

TATLUMPO’T LIMANG TAONG SUMPAAN

TATLUMPO’T LIMANG TAONG SUMPAAN
The Official Theme Song of Trifonio and Eufemia Collado 35th Wedding Anniversary

Lyrics: Richard M. Collado
Music: Richard M. Collado
Instrument: Angelbert Laureta
Interpreter: Rosemarie, Roselie, Richard and Braian Collado

IPINAGKALOOB KA SA AKIN NG MAYKAPAL
KASAGUTAN KA SA AKING MGA DASAL
MAKAPILING KA HABAMBUHAY
KARAMAY SA LIGAYA AT LUMBAY

MAGKASAMANG NANGARAP NG PAMILYA
TIGIB NG PAGMAMAHAL AT PANG-UNAWA
HINASA NG MGA UNOS, PINATIBAY NG PAG-ASA
HANGGANG NGAYO’Y KARUGTONG NG ISA’T ISA

Koro:
TATLUMPO’T LIMANG TAON NOON AY ISANG PANGARAP
ANG LAYONG MARATING, NGAYO’Y ISA NANG GANAP
MGA SUPLING LUMAKI AT NAMUNGA NA RIN
SILANG NAGPAPAALAB SA PAG-IIBIGAN NATIN

SA HARAP NG DIYOS MULI TAYONG MANUMPA
KAMATAYAN LANG TUTULDOK SA PAGSASAMA
SA KABILANG BUHAYNA LANG DUDUGTUNGAN
DAKILANG PAG-IBIG MULING PAGSALUHAN


DUMALAW MAN KALUNGKUTAN AT PIGHATI
PAG-IBIG NA WAGAS AY MANANATILI
SISIKAPING DI PAGAGAPI, SINUMANG MAGMITHI
PATUNAYANG SUMPAA’Y HINDI MASASAWI


TAYO’Y MANANANATILING SAKSI SANA
SA HIWAGA NG PAG-IBIG NA DAKILA
ANG HABA NG PANAHONG TAYO’Y MALIGAYA
NASA ATING PUSO ANG PAGTITIWALA

Saan Aabot ang Iyong 20 Piso?

SAAN AABOT ANG IYONG 20 PISO?
Richard M. Collado


“Saan aabot ang iyong 20 piso?” ‘ yan ang linyang pambungad ng isang patalastas sa telebisyon. Kung hindi sinagot kaagad ng nasabing patalastas marahil kung anu-ano pa ang ating maiisip. At ngayon nga may bago na naman, ang 5 piso ay maaaring aabot sa isang linggo. Napakagaling nga ng mga gumagawa ng mga patalastas ngayon. Talagang nakukuha nila ang atensyon ng publiko. Paano nga kasi, karamihan sa mga Pilipino ay talaga nga namang naghihigpit ng sinturon sa lahat ng mga bagay dahil sa hindi mapigil-pigil na paglala ng kahirapan.
Katatapos nga lang ng bakasyon. Dalawang buwan din ito. Ngunit ilan kaya sa mga kabataan ang makapagsasabing, ang dalawang buwang ito ay sadyang makabuluhan sa kanila. Ilan naman kaya sa mga magulang ang natutuwa na tapos na ang bakasyon o natutuwa nga kaya sila? O lalo silang kinakabahan dahil sa gastusin sa panahon ng pasukan?
Kadalasan, pinaniniwalaan ng mga kabataan na kakambal ng pagsasaya ang dalawang buwang bakasyon. Sila’y libre sa mga nakahahamong gawain sa klase. Ngunit di naman ganoon kadali sa lahat. Dahil ang mga ilan sa kanila ay nagtatrabaho rin upang makapag-ipon ng kaunti para sa pasukan at makatulong sa mga magulang. Iyan ang katotohanan. Napakaswerte nga lang ng iba, lalo na kung ang kanilang pamilya ay may kaya nakapagliliwaliw at nakakapamasyal sila sa mga lugar na talaga nga namang makapagbibigay ng kakaibang ginhawa mula sa pang-araw-araw na mga gawain.
At heto na nga, pasukan na naman. Paano kaya makahahabol ang mga kabataang kapos sa pera upang mabigyan ang sarili ng kasiyahan kahit tapos na ang baksyon? May maaabot pa kaya ang kanilang 5 piso? 20 piso? Paano kaya sila makakapamasyal sa halagang iyan kung ang pamasahe na nga lang sa traysikel ay 8 piso na. Kung mamalasin at wala kang makasabay dududlehin pa. Saan na ang iyong 20 piso?
Ngunit huwag mag-alala. Sa ngayon may solusyon na tayo riyan. Kung gugustuhin natin may magagawa tayo. Basta gamitin lang nang tama ang ating panahon at pera. Ang halagang 20 piso ay malayo ang maabot nito. Makararating ka sa ibayong dagat o kahit saan pang lupalop ng mundo sa loob lang ng isang oras. Hindi ito imposible! Ito’y pawang katotohanan.
Isang lugar lamang ang pupuntahan at pwede mo nang makamit ang iyong pinakaaasam. Nagkalat ito sa palibot ng mga paaralan o maaaring sa loob mismo ng paaralan. Mata at kamay lamang ang kelangan at ang iyong 20 piso, sa loob ng isang oras, marami ka ng mapupuntahan. Ang paggamit ng tama sa tinatawag natin na world wide web (www) o minsan pinakapalasak nang tawag ang internet ay malaki ang naitutulong sa atin sa kahit na anong larangan. Ekonomiya, pulitika, pamahalaan, kalikasan, turismo at marami pang iba. Ipindot mo lang ang gusto mo at bibigyan ka nito ng kasagutan.
Kaya naman huwag tayong dapat malungkot kung tayo’y hindi nakapagbakasyon. Dahil makahahabol pa tayo. Mararating pa rin natin ang mga lugar na gustong mapuntahan. Hindi man tayo pisikal na makapupunta roon ngunit sa pamamagitan ng ating mayamang imahinasyon at pagkamalikhain mabibigyan natin ng kasiyahan ang ating sarili. Marami ngayon sa mga anunsiyo sa telebisyon o programa sa telebisyon na nagtatampok sa mga magagandang pasyalan. Dito ibinibigay nila ang kanilang mga website upang mabisita natin ang mga lugar na ito at lalo tayong mabigyan ng impormasyon. Para sa mas marami pang lugar na pwedeng pasylan mag log on sa website ng Department of Tourism (DOT) at doon makikita ang mga links ng mga lugar na gustong mapuntahan. Di mo na kailangan pang magpagod sa biyahe, gumastos ng mahal, at gugulin ang ilang araw o linggo upang malibot ang mga ito. Dahil maaari mo itong gawin sa loob ng isang oras sa halagang 20 piso.
Ang 20 piso kung iisipin ay parang wala ng halaga, ngunit sa isang kabataang lubusang nagtitipid sa pera, may pagmamalasakit sa mga magulang at pamilya, at may pagpapahalaga sa kaalaman at edukasyon ang halagang ito ay malaki ang mararating. Sa taong panuruang ito, sana’y lubusang makatulong ang bawat 20 piso upang makamit ang pinakaaasam na magkakaroon ng karagdagang kaalaman sa maraming makabuluhang bagay.
Ikaw, ano naman ang naiisip mong makabuluhang bagay na aabutin ng iyong 20 piso?

Nang Magbiro ang Tadhana

Nang Magbiro ang Tadhana
Richard M. Collado

Tumatama sa aking mata ang sinag ng araw na dahilan upang maantala ang aking kamalayan mula sa aking mapayapang pagtulog. Bumangon ako sa aking higaan. Lumabas sa aking kuwarto at nabungaran ko ang aking nanay na nakaupo sa sofa. Blangko ang mukha. Ang direksiyon ng mata’y tumatagos sa tinitingnan. Habang ang panganay naming si ate Maria ay abala sa kusina ngunit hindi masyadong malinaw sa akin kung ano ang pinagkakaabalahan. Dahil sanay na ako sa kanya na iyon ang ginagawa araw-araw, hindi ko ito masyadong binigyan ng pansin. Ngunit ang umagang ito’y hindi ordinaryo sa mga nagdaang mga taon. Mayroon akong kakaibang nararamdaman ngunit gusto kong marinig ang kasagutan mula sa bibig ng aking mga kasambahay.
Simula nang ako’y magkatrabaho, animo’y bigla akong nagkaroon ng mga pakpak sa maraming bagay. Ipinagkaloob sa akin ang salitang emansipasyon. Mula sa pananamit, sa uri ng gupit, sa organisasyong sinasalihan, sa mga okasyong dinadaluhan at higit sa lahat sa oras ng pag-uwi.
“Ang gusto namin ng nanay ninyo, kapag nakapagtapos na kayo at nagkatrabaho, gamitin ninyo ang inyong kita sa mga bagay na hindi namin naibigay sa inyo.” Ang linyang iyan ay parang isang klasikong musika sa aming pandinig. Ito’y nagbibigay sa amin ng inspirasyon at pag-asa bukod pa sa nararanasan naming pag-aaruga at nakikita naming kasipagan ng aming mga magulang. At ito’y kanilang pinaninindigan hanggang sa kasalukuyan.
Nakagawian na naming magkakapatid ang ganitong pagpapalaya sa amin ng aming mga magulang. Ngunit may mga pagkakataon naman talagang, nagbibigay sila sa amin ng mga paalaala. Sa aming magkakapatid ako na siguro ang pinakaagresibo sa pagkamit ng kalayaang ito. Dahil dito, nawalan ako ng panahon sa aking mga magulang at mga kapatid.
Pag-umuuwi ako sa bahay sa gabi, nadaratnan kong bukas ang ilaw. Ito ang ginagamit nina nanay at tatay na palatandaan na may kasambahay pang hindi umuuwi. Bumubungad sa akin ang hungkag na sala at ang hapag na may natatakpang pagkain. Na madalas namang hindi ko na ginagalaw dahil tinatamad na akong kumain o di naman kaya ay busog na ako.
May mga pagkakataon namang medyo maaga-aga ako sa pag-uwi, lumalabas sina nanay at tatay sa kanilang kwarto upang makipagkwentuhan sa akin. Dahil kung hindi nila iyon gagawin maaaring hindi na kami magkakaroon pa ng oras kinabukasan dahil alas sais y medya pa lamang ay wala na ako sa bahay dahil sa trabaho. Alas diyes ng gabi ako kadalasang umuuwi. Hindi sa ayaw ko sa bahay kundi dahil sa mga bagay na nakakapagpasaya sa akin sa labas. Ngunit sa katunayan ay sa bahay ko lamang nararamdaman ang kapayapaan at kapanatagan ng loob.
Hindi ko man naipararating sa kanila kung gaano ko sila kamahal ay naipaaabot ko naman sa kanila sa ilang mga bagay at pagkakataon. Kapag may ispesyal na okasyon, ay hindi ko nakalilimutang mag-abot ng regalo. Kapag araw ng sahuran ay hindi ko nakaliligtaang bumili ng mga kakailanganin sa bahay.
Medyo maaga ako sa pag-uwi isang gabi ng linggo, dakong alas otso, galing sa simbahan. Nadatnan ko silang lahat sa hapag kainan. Masaya silang kumakain at nagkukuwentuhan.
“Anak andyan kana pala. Halika ka na, kain na”. Tawag ni nanay pagkakita niya sa akin. Mayroon akong pag-aatubiling lumapit. Doon ko biglang naramdaman ang aking pagkukulang. Ngunit hindi ko na ipinahalata.
“Nahuli na ba ako? “ Iyon na lamang ang nahagilap kong sabihin. At dali-dali akong lumapit sa kanila at niyakap si tatay sabay abot sa kanya ang aking regalo.
“Happy Fathers’ Day tay”, buong galak kong sinabi. Nakita ko ang pagkislap ng mga mata ng aking ama.
“Salamat anak. Sana ganito ka kaaga palagi kung umuwi”. Walang kasing liwanag na sagot ng aking ama.
Wala akong mahagilap na magandang sagot sa pagkakataong ito kaya ngumiti na lang ako, dahil iyon ang alam kong pinakamabuti sa oras na iyon.
“Akala namin kapatid nakalimutan mo na!” Sabay tudyo ng aking mga kapatid.
“Kahit papaano kapag ganitong may mga okasyon ay palagi naman akong nandito di ba? Ang aking sagot ng may halong pagyayabang.
Marami ang aming napagkwentuhan sa gabing iyon. Naroon ang paniningil ng ilang samaan ng loob. Ang pagbabalik tanaw sa aming kamusmusan at sa nakalipas. Kung paano kami nagsimula. Ang mga di mabilang na pagsubok at kabiguan lalo na noong sabay-sabay kaming apat na magkakapatid sa sekondarya at tersyarya. Hanggang sa mga masasayang alaala na kahit papaano ay nararanasan na rin namin ang kaunting kasaganaan at kaginhawaan sa buhay. Ngunit sa lahat ng aming pinag-usapan, may isang bagay na aming pare-parehong pinakaaasam sa lahat, ang sabay-sabay naming pagkain sa hapag.
Natapos ang gabing iyon na walang puwang ang kalungkutan na para bang napunan ang lahat ng mga pagkukulang sa isa’t isa. Kaya naman sa paglatag ng aking katawan sa kama ay dala rin ang ginhawa ng damdamin at isipan. Umaasang sa aming mga panaginip ay maipararating ang aming wagas na pag-ibig sa isa’t isa. Kaya nagkaroon ako ng isang desisyon na aking sisimulan kinabukasan.
Sa umaga ngang iyon, may kung anong kakaibang sikdo sa aking damdamin. Maaari na sanang mahanapan ng kasagutan kung aking gugustuhin ngunit may bahagi ng aking pagkataong pumipigil. Pero heto na yata at dumarating ang siklo ng buhay. Ang liwanag ay kakainin ng kadiliman. Ang panimula ay kailangan ng wakasan. Ang kaligayahan ay hahalinhan ng kalungkutan at ang tagumpay ay paghaharian ng kabiguan.
“Ano bang nangyayari?” Malakas kong tanong sa aking mga kapatid. Ngunit malamig na mga mata lamang na tinutunaw ng mga umaagos na luha ang nakuha kong kasagutan.

i almost...gained

i have almost lost a shed an unending tears
i have almost lost a priceless gem
i have almost lost a treasured life
i have almost lost a trusted fate

but....

i have gained the sweetest smile
i have gained tons of diamonds
i have gained eternal spirit
i have gained promising fortune

with...

unfathomable love of God

From the Desk of the INNHS School Paper Advisers

From the Desk of the INNHS School Paper Advisers
Ilocos Norte National High School

The Ilocos Norte National High School is sustaining its stature as the Premier School in the North. It has been four years over a century of productive years of existence. It becomes an oasis of total development of individuals as has been proven in the pile of luminaries it has produced.
Presently the INNHS metamorphosed from humble beginning as provincial high school to a nationally acclaimed school. Quality of instruction, curriculum development, new buildings and state-of-the-art facilities are tangible.
Indeed the government solely cannot provide all of these things, yet the school has its own means of addressing the demands of the education system through the overwhelming support of the Local Government Units, Non-Government Organizations, Civic Organizations, Parents Teachers Association and the INNHS Alumni Association.
To underscore, the INNHS Alumni Association have exemplified selfless support to projects of the school like buildings, physical facilities, electronic information system, and financial help. With the relentless support from them in helping the school develop holistically, the tradition of victory in leading numerous competitions and tilts in the division, provincial, regional, national and even international has been sustained.
On a singular note, the INNHS Class 1955 through the leadership of their Class President, Rev. Federico I. Agnir, has given more meaning to the constructed Media Building by donating the RISOGRAPH machine, desktop computer with printer and scanner which have been used in lay-outing and printing of invitations and programs of the school, especially during the INNHS Centennial Anniversary, the 2nd Issue of The Weaver and Ang Manghahabi newsletters, brochures, misallettes, and recently the souvenir book of INHS 1955.
The editorial staff of the school publication is indeed so grateful of all these blessings because its contributory to the perennial winnings in the schools press conferences especially in the group contests wherein they are giving recognition to the best school papers in various categories: best in editorial page, best in feature page, best in news page, best in sports page and best in page layout.
To compliment the donations of Class 1955, Dr. Orlando I. Agnir of INHS Class 1953 donated a laptop computer. This unit has been used by teachers who are attending seminars, trainings, and conferences in the division, regional and national levels. The laptop has also been used in the Audio-Visual Presentations in the school, division and in the regional and national hosting.
During the pilot competition of the Radio Broadcasting, the said unit was used in the technical aspect which is an edge over the other participants. And for two consecutive years now, the Ilocos Norte National High School is one of the finalists in Radio Broadcasting in the National School Press Conference (NSPC) and won the Best in Infomercial in the recently concluded NSPC.
Another great accomplishment of the school through the help of the said unit is when the Philippine Team which includes the INNHS students won an international award in the Southeast Ministers of Education Organization (SEAMEO), Best Web Magazine.
Last February 2010, in the National Schools Press Conference (NSPC) held in Tagum City, Davao del Norte, the school bagged the Best in Feature Page.
For the coming school year there is a recommendation in the NSPC that the competition in the Photojournalism will be in digital form. This is indeed a financial challenge again for the school because Digital SLR Camera is costly. To be more competitive, the school publication would like to organize trainings to the student journalists and the use of LCD projector which is not yet been furnished in the Media Building will be of immense help.
The school is extending its unending gratitude to INHS Class 1955 and Class 1953 for their support especially in the field of journalism.
The accomplishments and achievements of the school are our humble way of expressing our gratitude for your kindness and generosity. You are our genuine partners in the quest for quality education and academic excellence.
The Ilocos Norte National High School truly became the Premier School in the North because it really builds by a community.

Babae, Tagumpay Ka ng Bayan (Isang Monologo)

Babae, Tagumpay Ka ng Bayan
(Isang Monologo)
Richard M. Collado
Maraming dekada na rin ang nakalilipas nang ako’y ikinahon mula sa aklat ng mga tradisyon at paniniwala ng lipunang aking kinagisnan. Niyakap ko ang lahat ng ito ng buong pagsuyo. Walang pag-aalinlangan. Dahil sa buong pag-aakala ko’y ito ang kabuuan ng aking pagkatao, ng pagiging babae. Ngunit nitong huli’y may estrangherong damdaming nag-uumigkas na makawala sa hawla ng kalituhan. Batid kong mayroong nawawalang bahagi ng aking pagkatao. Iyan ang aking hinahanapan ng kasagutan.
Siglo 1900, sa mga panahong ito, dito lamang ako nagkaroon ng lakas ng loob upang hanapin at maranasan ang mga bagay na ipinagkait sa aming mga babae, na pinaniniwalaang inferior na kasarian, ng pagkamamamayan. Kami’y napagkakaitan ng mga pribilehiyo na naibibigay at nararanasan ng aming mga kapatid na lalaki.
Kaya ang aking mga kapatid na kababaihan sa Estados Unidos, ay nagsimulang magkapit-bisig upang makagapos sa kadena ng hindi makatarungang kalakaran ng lipunan. Binuo nila ang National Women’s Trade Union League na bunsod ng trahediya ng March 1911 Triangle Shirtwaist Factory sa New York City, na siyang kumitil sa 140 nagtatrabahong kababaihan na karamihan sa kanila ay mga Italian at Jewish immigrants dahil sa pagnanais na matuldukan ang hindi makatao at hindi makatarungang kalagayan sa trabaho.
Naibigay man sa amin ang karapatang bumoto (women suffrage) ay hindi makasasapat dahil malayo pa rin sa aming nilalayong pundamental na pagsusuri ng panlipunang katayuan, kalagayan, at partisipasyon naming mga kababaihan.
Ilan lamang sa mga pangyayaring ito ang siyang gumising sa kamalayan ng mga kababaihan sa buong mundo. Bukod pa sa mga nasimulan ng pakikipaglaban ng aking mga ninunong kababaihan katulad nina Melchora Aquino, Gabriela Silang, Josefa Llanes Escoda at Aurora Quezon.
Kaya naman maging sa Europa, si Clara Zetkin at ang Socialist Women’s International ay nakiisa sa pagpapatibay na ang buwan ng Marso partikular sa ika-8 araw nito ay ipagdiriwang ang International Women’s Day, upang bigyang pagkilala ang mga ambag ng mga kababaihan sa buong mundo. Dahil sa gawaing ito, lalong nahikayat ang mga kababaihang humabi ng kasaysayan, katulad ng pag-aalsa ng 10,000 mga kababaihan sa rebolusyon sa Russia sa St. Petersburg noong 1917.
Sa mga dakilang hangarin na ito ng aking mga kapatid na kababaihan, unti-unti kaming nagkakaroon ng ibayong lakas, ang aming mga bulong ay unti-unting naging sigaw at lalong nagkakahugis ang aming katauhan. Nabigyan kami ng panibagong perspektibo sa aming pagiging isang babae.
Ngayon, dahil sa patuloy na pakikipaglaban ng mga kababaihan sa pagpapapatunay ng kanilang kakayahang makilahok sa usaping pandaigdig kinikilala na ngayon ng United Nations ang International Women’s Day.
Hindi nga kami nabigo at lalo pa naming pinagbubuti ang aming mga simulain. Kaya’t sa Pilipinas, sa pamamagitan ng kauna-unahang babaeng pangulo ng bansa, Pangulong Corazon Aquino, sa bisa ng Proklamasyon blg. 224 na nagpapahayag na ang unang linggo ng Marso ay kikilalaning Women’s Week at mula ika-8 ng Marso taun-taon ay gagawing Women’s Rights and International Peace Day. Hindi lamang iyan, ang Proklamasyon blg. 227 na nagtatalaga na ang buwan ng Marso ay kikilalanin ding ‘Women’s Role in History Month’, idagdag pa ang RA 6949 na nagtatalaga na ang ika-8 ng Marso ay Special Working Holiday at kikilalaning National Women’s Day.
Ang suporta ng pamahalaan sa aming mga kababaihan ay isang buhay na katibayan sa dakila at makabuluhang pakikipaglaban namin sa tradisyunal na perspektibo ng lipunan.
Kaya ako ngayo’y nakalabas na sa aking hawla. Aking ninanamnam ang aking kalayaan kasama ko ang aking mga kapatid na kababaihan sa lahat ng mukha ng hanapbuhay at lugar. Pulis, sundalo, piloto, inhinyero, abogado, politiko, welder, construction worker, at drayber. Lubos ang aming kaligayahan sa pagpasok namin sa mundong ito na matagal na naming pinakaaasam-asam. Di matatawaran ang aming tibay sa anumang unos ng buhay. Kami’y nagtagumpay sa aming panatang pakikitalad sa ngalan ng pagkakapantay-pantay na naging daan sa pagpasa sa Magna Carta of Women, pagsasagawa ng Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women, ang Beijing Platform for Action, ang Millennium Development Goals (2000-2015), ang Philippine Plan for Gender-Responsive Development (1995-2025), at ang Framework Plan for Women.
Kaming mga nilalang na hinugot sa tadyang ng mga kalalakihan ay hindi katunggali kundi’y katuwang sa isang wagas, dalisay at dakilang adhika. Kami’y handang makipagsandugo sa paghilom sa sugat ng bayan na nagnaknak sa paglipad ng dahon ng panahon. Kaming mga babae, ay buong tapang na nakikiisa sa tagumpay ng bayan.

Handog Sining

Handog ng Sining
Richard M. Collado

Alay ng mga bayani
Sa lahing kayumanggi
Hinubog ng dakilang hangarin at kaisipan
Sa buong kapulua’y pumailanlang

Pilipino’y may sarili nang kalinangan
Bago pa inalintana ng mga dayuhan
Ngunit di naging punyal na balakid
Upang magpakapantas yaring isip

Sining lalong namukad
Mga diwa’y inukit sa mga titik
Ng mga buhay na kaluluwang
Manlilikha ng musika, sayaw at awit


Refrain:
Kaya ngayon sama-sama tayo sa iisang tinig
Mapahilaga, timog, kanluran, silangan ang ating himig
Bunga ng dugo ng mga ninuno natin
Ipagdiwang ang buhay na handog ng sining

Ang pagkakaiba’y, huwag alintanahin
Ating pagsaluhan, ating pagyamanin
Ipagbunyi angking yaman ng mga Pilipino
Masasalamin sa kultura at sining mo

ON A DAY IN A LIFE OF A TEACHER

HOW DO WE KEEP THE SONG PLAYING
ON A DAY IN A LIFE OF A TEACHER
Richard M. Collado


She was being embraced by the cool December breeze passing through the old window made out of Capiz in their room. The fragrance of the guyabano, papaya, and other fruit bearing trees in bloom made a soothing sight of that early morning. She bent up her body with life bulging in her womb from the past restful and peaceful night. She gazed at her partner in life while still in his deep slumber from his graveyard schedule as a shift manager on a fastfood chain. As she is about to go to the kitchen she laid her hand to her two of the causes of her life, a four year old hyperactive son and a lovely one year old daughter.

She hurriedly went down from the staircase and prepare for a sumptuous breakfast and milk for her children. While doing the morning chores she suddenly hums a timeless song, a song that makes teachers more noble and committed in their profession.

I’m a teacher a purveyor of truth and light,
I’m a teacher I was born to improve mankind
It’s my duty to enlighten the world and
And guide the young to the path of the Lord.

It’s already forty five minutes past the hour of six. She’s almost ready for school. She carried all her things with her vibrant maternity dress. She never fails to pay hugs and kisses to her siblings and her wife. As she went on to the waiting shed for a ride she took a deep breath and look at the vibrant sky as if asking for the ultimate creator to give her renewed commitment to her profession.

Indeed, teaching is one of the noblest professions. Or better be called a vocation. The travails which they pass through are untold. A teacher is a personification of righteousness, justice, fairness, beauty, and other virtues worth emulating by young minds.

I’m a teacher I must teach what is good and right
I’m a teacher I must live what I preach in life
As a model citizen of the world,
I must in thoughts, words and deeds be so good.

Now she’s in the portal of the nostalgic workplace. It’s her home for years, a world which she considers a home away from home. She finds the ingredients of a family. She was greeted by sweet lovely pupils wearing a contagious smile, comforting gestures of genuine affection from friends and co-workers who became her parents, brothers and sisters in most trying times. Yes this has been her kingdom for eight to ten hours a day, five times a week. This is where she spends most of time. At times she has been haunted by a feeling of guilt for she can’t pay much quality time to her kids and family. But that’s what a teacher all about. There are a lot of things she needs to forget once in a while for the good of others. She offers her selfless love to her clients for that is her calling. She needs to plant goodness not to expect something in return but for good is good. Her longing for her kids is being transferred to her pupils. That’s the very reason why the mother’s affection comes out naturally in her. She finds genuine happiness looking at them metamorphosed. Such a simple learning she saw in them gave her a feeling achievement.

In the children I write the future
In their learning I find great joy
I might never sit on a throne
But I’m contended my life is full

With all her impetus drive in teaching she didn’t even noticed its snack time. Some of her pupils ran towards her sharing some stuff which they brought with them for snacks. Undeniable there is a pinch of happiness in her heart. That simple gesture affirms her somehow how she has been loved by her pupils. While taking her snacks with them she called on her pupils who are going for a tilt. She made a point to check how far they have gone preparing for the competition. She sees to it they were able to do their assigned tasks. That was just in a couple of minutes but it will contribute somehow, because it isn’t her who will be competing but the pupils themselves. She has trying to imbibe the sense of responsibility and discipline.

She went back teaching after the snack. She faced the class with all enthusiasm and delight to deliver a new lesson. The room was filled with energy. The lesson became more interesting and more competitive because of the varied activities she has been giving.

One of the most awaited part of the day is the communion with her co-workers sharing the food for their lunch and the food they got from their classrooms- their interaction and experience with their pupils. It’s in this socialization that they will able to improve themselves as an individual and as a professional.

It’s time for the afternoon session. In the middle of her discussion, an unusual scenery did never escape from her sight. One of her pupils from the back is not paying attention on her. Instead, he is writing something on his paper. She walks slowly towards the little boy while delivering her lectures. The boy didn’t notice her. In her amazement, she saw the boy making a sketch of a woman having a big bulge on her stomach, wearing a floral printed maternity dress, with a short black hair, and has that lively rounded eye carrying a pile of books and a shoulder bag. Admittedly, she has made a conclusion that it was her whom the little boy is sketching. Instead of interrupting him she just continued her lesson.

Yes, I’m a teacher I must brave all the roaring waves
And the fury of the rivers and lakes and seas
I must climb on up the mountains and hills
Where children there wait for my love and care

At 4:30 o’clock, the bell prompted the end of the class. As customary, the kids bid the teacher adieu and run hurriedly towards the gate, a precursor that a day’s work is complete again. The teacher wipes her temple as she erases the blackboard. When she turns towards the room, she sees the sight of trembling child in an unnerving situation glued to the green painted chair. The little boy’s guilt trip was discernible; she could see it in those tiny, misty and apologetic brown eyes. She blankly approached the little boy when suddenly the boy said in a croaked voice…. “I know you will scold me. Ma’am I’m sorry for not paying attention, I was busy sketching my favorite teacher… Here look ma’am….” Then in a flash, he went out of the room leaving the room hastily with the teacher taken aback.

She looks at the paper in wild bewilderment. It seemed forever. It is a picture of a pregnant woman, who exactly looks like her. In an unruly penmanship it reads “teacher Marifel, my hero, my inspiration. That itself is a priceless possession, a precious gift, it’s more than everything. As she excitedly fixing herself going home and play another role of being a mother and a wife she’s carrying smile of contentment.

In the jeepney where she’s riding bound home, she gazed at the flame painted sky while the song keeps on playing, lulling her sense from a tiresome yet fulfilling day.

In the mountain or in the city
On an island where I may be
I shall keep on bringing the light
And live as a teacher until I die.

MVF: Pundasyon ng Liwanag at Pag-asa

MVF: Pundasyon ng Liwanag at Pag-asa
Richard M. Collado

Sa bayang nahaharap sa napakaraming mga hamon, maaaring ang liwanag ng pag-asa’y mailap na masilayan. Subalit sa bayang puno ng mga pagpapahalagang nababalot ng kadakilaan ang pag-asa’y hindi sa kinabukasan pa masisilayan kundi ito’y mangyayari na sa kasalukuyan.

Ang lungsod ng Laoag, lugar ng mga mamamayang nagsisikap na makipagsabayan sa panahon. Dahil sa kanilang natatanging kaugalian, namumukod sila sa karamihan. Napananatili nila ang kaayusan, kagandahan, at kapayapaan ng lugar. Kaya naman, di lamang ang mga nananahan dito ang nahahalina kundi maging ang mga turistang galing saanmang lupalop ng bansa at ng mga dayuhan. Ayon sa kanila, ang lungsod ay pangalawang tahanan malayo sa kanilang tahanan dahil sa pang-akit nitong taglay.

Ang tahanan ay nangangailangan ng isang matibay na pundasyon upang manatili ito sa katatagan. Isang moog na sandalan sa anumang panahon, sa lahat ng pagkakataon. Ang mga Laoagueño ay nananahan ang kanilang kapanatagan sa pagkakaroon ng isang pinunong may matatag na pundasyon sa kanyang pamumuno. Sinubok at hininog ng panahon. Mayor Michael Versoza Fariñas o kilala bilang si MVF, kapita-pitagan, kagalang-galang at minamahal ng kanyang mga mamamayan sa kanyang katapatan sa kanyang tungkulin.

Sa kanyang mga dakilang mga panukala, programa at adhikain katulad ng “Trabaho Mo, Sagot Ko”, pagpapaunlad sa serbisyo, proteksyon at kalusugan ng publiko, “Wish ko Kay Mayor Program”, “Iskolar ni MVF” at sa turismo ito’y naging daan ng lungsod upang lalong umunlad at makilala.

Dahil sa kanyang mga matagumpay na programa at pamumuno umani siya ng mga parangal. Ilan dito ay ang Most Outstanding “City Mayor of the year/Exemplary Public Servant” and “Foremost Advocate of Good Government, Local Government Leadership Awards, at sa kanyang panunugkulan ay natanggap ng lungsod ang Apolinario Mabini Award na ibinigay mismo ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo.

At kamakailan lamang noong Setyembre 17 iginawad sa kanya ang 2009 CSC Pag-asa Award sa Palasyo ng Malacañan dahil sa kanyang katangi-tanging paraan ng paglilingkod na nagbigay ng malaking tulong sa kapakanan ng mga mamamayan.


Ngayon masasabing ang lungsod ng Laoag ay kasalukuyang tinatamasa ang liwanag. Ginawang posible ang pag-asa na mangyayari na ngayon at hindi sa darating pang bukas dahil sa kadakilaan ni MVF na naging tunay na pundasyon ng liwanag at pag-asa sa mga Laoagueño.

LC getting ready for 2015

LC getting ready for 2015
Richard M. Collado

Poverty and hunger indeed are two main global issues. It has been identified as two of the roots of all other concerns to be immediately addressed. In fact the United Nations Development Programme is making full efforts, calling on donors to “continue, and ideally boost, their current commitments” to help the agency pull the world’s developing countries out of poverty.
With the help of the United Nations’ 2015 Millennium Development Goals (MDGs) (End poverty and hunger, Universal Education, Gender Equality, Child Health, Maternal Health, Combat HIV/AIDS, Environmental Sustainability, Global Partnership), these alarming global problems will be mitigated if all the concerned agencies will participate actively.
In the country, they have been doing all sorts to respond to this call. On June 8, 2005, President Gloria Macapagal-Arroyo launched the "Dunong ng Bata, Yaman ng Bansa" or the National Supplemental Feeding Program (NSFP) to reduce by 50% the prevalence of 0 to 5 underweight children in 2015. Since then, food distribution continued for said sector through the Department of Education and the DSWD and in partnership with concerned agencies and the local government units.

This is indeed a commendable effort of the government. Evidently because of this noble program almost all the schools nationwide are sponsoring supplemental feeding programs. Local government units, private agencies are strengthening their partnership in organizing information dissemination and parallel programs to address these issues.
Youth are likewise actively been involved in this call. In the 10th International Youth Day held last August 5-7 which was spearheaded by the United Nations Youth Association of the Philippines, which was participated in by youth around the globe, they have an intensive discuss ion on platform of actions in realizing the United Nations’ eight Millennium Development Goals.
In the city of Laoag, aside from the feeding programs, the Laoag City government is giving scholarships to deserving school children from elementary and secondary schools. Recipients of the said scholarships were identified by the schools based on the criteria for selection.
While it is true that in order for one to succeed, the effort must come from him but if no one will help, still it is difficult especially if the family is facing the challenge of poverty and hunger.
As what the United Nations Development Programme (UNDP) Administrator Helen Clark said, “If children are pulled out of school because of the effects of the crisis on their families and their countries’ budgets, they may never get a second chance in education. If children have poor nutrition because of the crisis, the long-term effects on their cognitive skills and productive potential are serious.”
This is a challenge to all that come 2015, poverty and hunger will be eliminated, education will be highlighted, and progress will be achieved with the concerted effort of the public.

ACHIEVING MILLENIUM DEVELOPMENT GOALS

ACHIEVING MILLENIUM DEVELOPMENT GOALS
THROUGH ENGLISH PROFICIENCY
Richard M. Collado
Even in the midst of continuing impediments to realize the Millennium Development Goals (MDGs), UN Deputy Secretary-General Asha-Rose Migiro called on the world “to show that it can (still) make progress under adverse conditions.
While it is true that the United Nations Organization is making their optimum efforts to mitigate the challenges of the present global condition through these so called MDGs of 2015, countries around the globe should likewise participate and act accordingly in combating the eight major concerns to realize the said goal.
Undeniably, poverty and hunger were identified as two roots of all other global concerns. But these can be addressed side by side with proper education. If we are going to trace history, lack of proper education leads to idleness and uselessness. That is the very reason why education is always the top priority in the country as it has been justified in the national budget. But is quality education really been catered to most of the learners?
In the global arena employment is so competitive. For you to become a world class worker, it is very essential that you need to be proficient linguistically. You should be able to demonstrate both accuracy and fluency, and can use a variety of discourse strategies.
For this reason the government through the Department of Education is launching several programs to meet this demand. Even the private sectors made their own movements. One of which is the ‘Promoting English Proficiency’ (PEP) Project an initiative of the American Chamber of Commerce of the Philippines and the Makati Business Club that aims to develop a world-class Filipino workforce with English proficiency that meets high international standards.
"English means jobs," said Rick Santos, AmCham president. "We believe that there are great opportunities in business process outsourcing (BPO), IT-enabled services, software development, and tourism in the country.
With this we can see how important English proficiency works to this aspect. In the country, the proliferation of BPO companies has opened job opportunities to Filipinos. But one of the most important qualifications that a customer representative must possess is the ability to speak with an American intonation. These companies cite Filipinos' cultural inclination towards Americans and their "proverbial" American accent. But take note of this: Russ Sandlin, an American businessman in the Philippines, recently closed his call center in Manila because he said he could not find enough English proficient workers. “Not even 3 percent of the students who graduate college here are employable in call centers,” he complained.
Adding to this, the Department of Education reported that 80 percent of secondary school teachers in the Philippines failed in an English proficiency test in 2007.
So where is the veracity of those claims that the Philippines have a substantial pool of English-proficient workers?
What the government and the industry should do is go back to formal education, a step steadily taken through the House Bill 305: mandating the use of English as the medium of instruction in all academic subjects from Grade 3 onwards and encouraging the use of English as the medium of interaction outside the classrooms to be able to produce citizens who are proficient in English and globally competitive.
The call of the time is employment is equated with English proficiency. In the workplace people can interact and participate actively to issues which make them feel how their dignity was elevated and it help them value life. If we will reach this level, MDGs (End poverty and hunger, Universal Education, Gender Equality, Child Health, Maternal Health, Combat HIV/AIDS, Environmental Sustainability, Global Partnership), eventually be realized even earlier than 2015.

IN MY SOLITUDE

IN MY SOLITUDE
Richard M. Collado

Love has never wane in its indefinite an infinite mystery. It captures the vibrant colors of dawn and haunts the echoing silence of twilight. It weaves tales of complexities that are incomprehensible, not even a sage can especially when the two powerful forces of mystery and fate conspire to move creatures in serial crossroads and in mystifying labyrinth of life.
For almost three decades now, I’ve been searching for the probabilities of love in various dimensions. I’ve tasted the bitterest of it yet it turned out to be the sweetest. And the sweetest which I knew ideally, became bitter in reality. I even fight with the ocean in its roaring waves in spite of cunning less to swim yet I have forcibly learned it eventually. I have been into the battlefield without a sword and a shield yet what was so amazing is, you will come to know that somebody will just keep you from harm. But all of these are incomparable in the greatest challenge of my life, the battle within myself.
Certainly, understanding oneself is the hardest thing to do. It can’t answer you back if you have queries. It can’t explain uncertainties. But the keenness of our senses will articulate everything in our solitude. We need to be a slave in a moment of silence even in the busiest days of our life. Introspection as they say can help you comprehend qualms. Yes, and this day I grabbed the elusive time which was hiding and has never mine for a long time. I took a moment of silence and there I have found the answers to some of my questions but still cynical.
For the past years, I am fortunate that I have at least felt the existence of that feeling that you can feel when someone feels the feeling that you feel. Funny?!!! It’s love, that’s what I’m toying at. It’s really so amazing how it works in a very unique means of making people in a crazy like state. They do all sorts to make their lines active to quench their intense wanting of that strange feeling, from the stereotypical ways (writing notes, words that are sweet-nothings) to the state-of –the –art media to conceive and nurture a relationship. Admittedly, I have been so negative about these things, not until I have tried and enjoyed its offers.
My senses have been dormant for almost ten years. Psychological imbalance terrorized my being. Freudian wanting has never visited me in my dreams. It’s indeed alarming! It’s far beyond normal, until I tried opening myself to infinite possibilities. And there, I found out, lies an inexplicable experience of a world which I have not been into for almost 10 long years. I enjoyed it, undeniably, yet eventually I just found myself hollow, empty and cold.
Then I go back questioning. “What power does love possesses?” I can’t get rid of it even I know for a fact that it might cause me trouble within myself. Yet, unexpectedly, came this stranger, possessing a hypnotic spell that even in just a couple of minutes you will be enveloped in its enchantment. How wonderful this spell would be. It never frightened me at all but instead it gives me a feeling of acceptance and a substance which fills my incompleteness. However, it’s just like a world of phantom, it will just fade unexpectedly. Then again, I’ll just go back to the world of delusion and found myself hoping that everything will come true.
Now in my solitude, I’m trying to trace a picture of myself after all that I went through. Am I really happy that at least I have tasted the conspiracy of love and fate or regretful because it just brought me into complexities and perplexities? But no, love is always right and nothing it can offer but happiness, it’s on us how we make it real.

ISANG BALAGTASAN

Gusto kong ibahagi sa inyo ang ginawa kong piyesa ng aking mga mag-aaral sa patimpalak ng balagtasan na itinaguyod ng Unibersidad ng Pilipinas at ng Kagawaran ng Edukasyon. Kampyon ito sa Pansangay na Balagtasan at pangalawa sa Rehiyunal na patimpalak. Ang pagtatanghal ay tumagay sa 22 minuto.

Aking binabati ang aking mga mag-aaral na bumuhay sa piyesang ito: Ruben Mateo Jr., (Lakandiwa); Val Benedict Medina (Dapat); Allanah Mae Sudario (Di Dapat)

DAGDAG NA ISANG TAON SA HAYSKUL:
DAPAT O HINDI DAPAT?
Richard M. Collado


LAKANDIWA:
Isang makapangyarihang araw ang alay ko sa inyo
Sa lahat ng mga Pilipinong nagkalat sa buong mundo
Mga kapamilya, kabarkada at katropa ko
Hanapan natin ng kasagutan ang tanong na ito:

Dapat ba o hindi dapat dagdagan
ng isang taon ang pag-aaral ng sekundarya?
Hinihikayat ko ang inyong mayayamang mga diwa
Upang pag-aalinlangan ng madla’y masagot na.

Kayat sa inyong harapa’y dalawang nilalang
Kanilang ibabahagi ang mga mayayamang kaalaman
Sa isang pagtatalong kay Kikong Baltazar, pinagmulan
Kilalang-kilala ito sa tawag na Balagtasan

Ngayo’y umupo nang matuwid, buong lugod kayo'y inaanyayahan
Dito sa tagisan ng talino sa ngalan ng katwiran
Tiyak kong nag-iinit na ang dalawang magkalaban
Upang isambulat ang taglay na kaalaman

Kayat mga kaibigan huwag na natin silang pigilan
Unahin ang binatang, nag-uumapaw sa katapangan
Ang panig ng DAPAT mauuna nating pakinggan
Pasalubungan nating lahat ng masigabong palakpakan

DAPAT: (Unang Tindig)
Buong paggalang akong bumabati sa madla
Sa inyong pagparito pakinggan ang aking nasa
Kalagayan ng edukasyon ngayo’y hindi maitatatwa
Habang sinusubok ng panaho’y, pahina nang pahina

Sabi nga nila’y “anuman ang ngayo’y pwedeng magawa
Huwag ipagpaliban, di na ipagpabukas pa”
Kayat nararapat na harapin ang hamon, mga problema
Posibleng paraa’t kalutasa’y kailangang ipatupad na

Sa nasyonal na budyet ng bayang sinisinta
Kagawaran ng Edukasyon sa pondo’y nangunguna
Upang patibayin karunungan na sandata
Sa ating lipunan at maging sa ibang bansa

Ang kalidad ng edukasyon sa mga nakaraang dekada
Namamayagpag ang husay sa bansa man at sa Asya
Ngunit ngayo’y nahuhuli at nangangamote na
Lalo na sa Agham, Ingles at Matematika

Ang katotohanang ito’y sadyang nakababahala
Lalo pa’t ang mga nabanggit na asignatura’y
Mga pandaigdigang kaalamang kailangang mahasa
Upang si Juan, global ang maging taguri sa kanya

Kaya marapat lamang bigyang sapat na panahon
Sa mga kabataa’y, ibigay ang wastong tulong
Ibayong paghasa sa mga kasanayan, dapat isulong
Isa pang taon sa sekundarya ating idugtong

LAKANDIWA:
Ating napakinggan tinuran ng sa panukala’y pumapanig
Dagdagan ng isa pang taon sa sekundarya, kanyang itinitindig
Ito ang laman puso’t diwa, ito ang ipinipintig
Animo’y walang makabali, walang makapanlulupig.

Ang susunod naman ay determinadong dalaga,
Isa-isahin ang katwirang ihaharap na kanyang inihanda
Kaya ang lahat ng narito’y humanda at tumalima
HINDI DAPAT, masigabong palakpakan igawad sa kanya


HINDI DAPAT: (Unang Tindig)
Bago ko sisimulan ang aking turan
Mainit na pagbati sa inyo’y aking ilalaan
Ang inyong pagparito’y sana’y maging daan
Mabigyang hatol ang aming katwiran

Sinasaluduhan ko ang pamahalaan at lideratura
Na edukasyon ay binibigyang tunay na halaga
Mga nakalaang pondo’y, sana’y mapunta
Sa dapat paglaanan at magamit ito nang tama

Ang Kagawaran ng Edukasyon, punung-puno ng panukala
Wala akong masabi, napakaganda, walang kaduda-duda
Ngunit ‘pag umabot sa implementasyon na
Di piho ang punta, parang napigtas na saranggola

New Secondary Education Curriculum, Secondary Education Development Project,
Basic Education curriculum, at may 2010 Secondary education curriculum pa
Ilang kurikulum ang pagdaraanan kaya?
Upang sistema ng edukasyo’y mapaghusay pa
At hindi pagkaraan ng ilang tao’y may bago na

Ayon sa 1996-2005 Master Plan for Basic Education
Modernisasyon sa edukasyon kanilang isusulong
Mapaunlad kagamitang pampagtuturo ito ang layon
Kompyuter, internet, modernong laboratory idagdag pa ‘yon


Pagsasanay sa mga guro sa mga makabagong istratehiya
May mga programang iskolarship sa ‘Pinas at sa ibang bansa
Ngunit ilan ang natulutan kaya ng biyaya
Naibahagi kaya sa mga mag-aaral na naghihintay sa kanila


Kaya aking kabalagtas magnilay-nilay, mag-isip-isip ka
Ang pagdagdag ng isa pang taon ay isang parusa
Hindi ito ang kalutasan sa ating problema
Ayusin lang ang sistema sa pagpapatupad ng programa.


LAKANDIWA:
Ang inyong lingkod, damdami’y di masawata
Sa dalawang mambabalagtas na nakatindig pa
Sa paglipas ng oras sila sana’y humihina
Bagkus, katwira’y nagagatungan pa nga

Kaya sa ikalawang siklo ng kanilang sagupaan
Pihadong mga alas ay ipangangalandakan
Upang ipinaglalaba’y mabigyang katarungan
Mga kababayan, isa pang malakas na palakpakan


DAPAT: (Ikalawang Tindig)
Ang pagbabago’y isang katotohanang kakambal na ng panahon
Isang bagay na permanente, buong mundo’y nakatuon
Paghahanap ng pagbabago’y isa ng tradisyon
Matuklasan lamang mga epektibong solusyon

At paano ngang di mag-isip ng bagong paraan
Kung mga indicators ay nangangalandakan
Na marami pang mga kailangang paghusayan
Mga dapat na matutunang mga kasanayan

Sa National Achievement Test na lang hindi maitatatwa
Kompetensi ng mga mag-aaral ay talagang mababa
Sa High School Readiness Test na isinagawa
Nagpapatunay na kailangan ng ibayong paghahasa

Kaya nga mula sa ating dating Kalihim Butch Abad
Bridge Program kanya ngang inilunsad
Ingles, Agham, Matematika layuning mapaunlad
Bago sa haiskul, tuluyang makitalad

Maging sa Unibersidad ng Pilipinas, sila’y nagmungkahi
Ikalimang taon sa sekundarya’y huwag isantabi
Sagot ito sa pagbulusok ng bumababang literasi
Huwag tingnang pahirap kung ito ang mithi


HINDI DAPAT: (Ikalawang Tindig)
Maaring ikaw, ako, at bawat Pilipino
Nais mapayaman ang kakayahan at talino
Ngunit ang pamamaraan sa pagkamit ay magkaiba tayo
Kaya mga katwiran ko’y pakinggan ninyo

Sa Saligang Batas, Artikulo XIV, Seksyon 2, dito nakasaad
Magtatag, magpanatili, at magtustos nang sapat
Sa pangangailangan ng sambayanan, iyon ang dapat
Libreng edukasyon sa elementarya at sekundarya ay ipatupad

Ngunit sa kabila nito’y, mahal pa ring mag-aral
Dahil sa mga iba pang bayaring nakakasakal
Di sapilitan ang pagbabayad kanilang itinatanghal
Ngunit di lang naman ito ang kailangan sa pag-aaral

Ayon nga sa pag-aaral ng IBON Foundation
Tatlo sa sampung grade I di makatapos sa elementaryang layon
Dahil sa ekonomiyang lumalala ang kondisyon
Maraming di nakapag-aral, tumitigil dalawa hanggang apat na milyon

Kung sa elementarya, pangarap ay naunsyami na
Sa hayskul pa kaya, tapos dagdagan mo pa ng isa?
Ilan pa kayang Marianette Amper ng Davao ang matutulad sa kanya?
Nais mang magtagumpay, sa hukay na lang mapupunta.


DAPAT: (Ikatlong Tindig)
Anila, mas masarap ang tagumpay kung pinaghihirapan
Kaysa sa nakamit na ninanasa sa madaling paraan
Walang kasintamis namnamin ang pinagpawisan
Kaysa sa madaliang parang naglalaro lang

Tingnan natin ang bansang America, Inglatera, Japan at Korea
Umaabot sa pitong taong pag-aaral sa sekundarya
Nilalayon mahusay na edukasyon, upang mag-aaral ay handa
Ng mga kaalamang sa trabaho talagang uubra

Ani Chito Salazar, miyembro ng Philippjne Business for Education
Ang basic education na dapat sana ay labin-dalawang taon
Sa Pilipinas daw ay ginawa lamang na sampung taon
Sapat na bang paghahanda ang iniukol na panahon?

Hindi nga rin maitatatwa maraming Pilipino sa ibang bansa
Doon nag-aaral at ngayo’y namamayagpag na
Dahil sa mataas na uri ng edukasyong ibinigay sa kanila
Mahaba man ang panahong ginugugol ay di alintana

Kaya nga pami-pamilya pumupunta sa Amerika, sa Canada
Upang magtrabaho, manganak paunlarin ang pamilya
Dahil doon ang kinabukasa’y sigurado ka
Bumalik man sa Pilipinas ay angat pa rin sila


HINDI DAPAT: (Ikatlong Tindig)
Ang makipagsabayan sa industriyalisadong bansa
Sa teknolohiya, ekonomiya, edukasyon idagdag pa
Pangarap na lang yata, darating man ang panaho’y, malayo pa
Kaya isipin na lang muna ang bansa, dito tayo magsimula

Ang pitong taong pag-aaral sa sekundarya
Sa magulang at mag-aaral ay isa lamang parusa
Marami na ngang mahihirap di makatapos sa elementarya
Sa hayskul pa na daragdagan pa ng isa?

Andun na tayo, na kahandaan lamang inyong ninanasa
Pagdaragdag nang isa pang taon, isang kalutasan kaya?
Dahil dito, maraming magkabilang reaksyon ang naglabasan na
Kaya, maging Malacañang ay nabahala

Kagawaran ng Edukasyon hindi na ipinagpilitan pa
Nasa mag-aaral at magulang daw ang pagpapasya
Isa ngang matalinong desisyon dahil sa kalagayan ng ekonomiya
Kahit 6.4 % ang itinaas ng Gross Domestic Product ng bansa

Bago isipin ang pangarap na limang taon sa sekundarya
Ayusin muna ang pangangailangan at sistema
Aklat, gusali, klasrum, mga guro kailangang handa
Di lang literasi kundi pag-unlad ng bansa ang resulta


LAKANDIWA:
Talagang ako’y napapatda sa mga katwirang kabi-kabila
Walang ibig mahuli sa mga patunay at ebidensya
Makakaya pa kaya nila ang isa pang ronda?
Eto na nga’t sila’y nagbabadya na ang balagtasa’y ipagpatuloy na

Kaya marikit na binibini at makisig na binata
Hinihiling ko na kayo muna ay huminga
Alam kong kailangan pa ninyo ng enerhiya
Maging ang mga manonood ay nag-iinit na


DAPAT:
Ang buhay ay magkahalong eksperimento’t subukan, ika nga
Nangangailangan ng pag-aaral ng sapat na panahon at tiyaga
Sa mga panukala ng kagawaran at pamahalaan sinupurtahan ba ng madla?
Di pa naisasagawa’y, pagbatikos, kaliwa’t kanan na

Aminin man natin o hindi marami ang mangyayari sa isang taon
Basta bukas ang isip, pumapasok ang dunong
Kailangan sa pag-aaral matinding determinasyon
Sipag at tiyaga sabi nga ng mga marurunong

Pahayag nga ng Malacañang, kung gusto’y maunlad na bansa
Hindi sa dami ng gradweyt ang iisipin sa tuwina
Kundi paghahandang mataas ang kalidad, ito’y sandata
Na ayon kay G. Bunye, upang ang mga itinuro’y hindi maging basura

Sa ating ekonomiya, dollar remittances ang nagpapaangat
Dahil sa mga Pilipinong nakakuha ng edukasyong sapat
Sinubok sa haba ng ginugol na pag-aaral at paghahanda
Upang makipagsabayan dito at sa ibang bansa.


HINDI DAPAT:
Ang panaho’y huwag sayangin, pagkat ginto ang kahambing
Gawa sa matagal, gawa sa madali, gayun din
Kung pinag-aralan ang programa, magagawa natin
Basta mga kailangan di nabibitin

Yaman din lang nabanggit ang mga industrialisadong bansa
Maraming inihahandog kursong subok na
Mabilisan mang kinukuha, ito nama’y kumikita
Nakatitipid ng panahon, hirap at pera

Certified Nursing Assistant sa America’y, isang halimbawa
Tinatapos lang ito sa dalawang buwan, ang bilis di ba?
Sa Pilipinas gumawa ng Caregiver course anim na buwan pa
Di rin lang itinuturing na requirement sa ibang bansa

Caregiver? Pwedeng ituro sa araw na isa o dalawa
Lalo sa mga Pilipinong ‘caregiving’ nasa kultura’t dugo na
Pagkuha ng experience walang tuition, libre pa nga
Pumasok lang na katulong, mag-alaga ng bata at matanda okey na

DAPAT:
Aking kabalagtas, matuto tayo sana
Sa mga katotohanang tayo ay nahuhuli na
Resulta ng NAT, HSRT at mga pagsubok sa ibang bansa
Pilipino’y kawawa, ikalima mula sa ibaba

Huwag alintanahin ang dagdag na isang taon sa sekundarya
Kung pagiging global ang layunin at adhika
Bawat gradweyt ay may sapat na bala
Sa mga hamon ng kinabukasang di mawari ang ibinabadya



DI-DAPAT:
Totoo ngang ang mga resulta ng mga pagsubok nakaaalarma
Ngunit marapat bang ipapasan ang hirap sa masa?
Ang buhay nga ni Juan higpit sinturon na
Baka hanggang pawis at dugo ay wala nang mapiga

Tayong mga Pilipino edukasyo’y talagang mahalaga
Ngunit kung di makayanan, uunahin ang sikmura
Kaya’t marapat ayusin ang programa’t sistema
Hindi ang pagdagdag ng isang taon ang sagot sa problema


DAPAT:
Ang lumalakad nang mabilis kung matinik ay malalim
Ang isang tao’y huwag isiping pasanin
Ang hirap ay huwag alintanahin
Kung ang pangarap ay gustong kamtin


HINDI DAPAT:
Ang oras ay tumatakbo kaya’t makipagsabayan
Ang isang taong dagdag na walang patutunguhan
Dagdag alalahanin sa mga magulang at mga kabataan
Lalo pa’t ang bansa’y nasa gitna ng kahirapan


DAPAT:
Mas mabuti ang magpakahirap sa una
Kung kinabukasan ang nakataya
Kaysa sa madaliang gawa
Hilaw ang pagkaluto, kulang sa timpla


HINDI DAPAT:
Ang hirap ay hindi punto, basta’t mabuti ang proseso
Kahit matagal kung walang kabuluhan ito
Dahil ang pagpaplano ay malasado
Masarap na kinabukasan kaya ang ihahain nito?


DAPAT:
Ang dagdag na isang taon malaki ang kabuluhan
Makakaipon din dagdag na kaalaman


HINDI DAPAT:
Sa maikling panahon ma’y, layuni’y makakamtan
Matanggal lang ang mga balakid sa daan


DAPAT:
Dagdag na isang taon sa hayskul ay kailangan
Sa may kalidad na edukasyon at mas maunlad na bayan


HINDI DAPAT:
Dagdag na isang taon sa hayskul huwag ng pag-ukulan
Pahirap lang sa pamilya at buong sambayanan


LAKANDIWA:
Maghunos dili kayong dalawang umuusok ang ulo!
Sa inyong mga katwira’y para akong naiipit sa nag-uumpugang bato
Para kayong mga giyererong, walang patatalo
Ipaglalaban ang paniniwala, hanggang huling patak ng dugo

Ngayo’y ang katapusan ng pagtatalo’y sumapit
Siguradong mga manonood, mga ulo’y namimilipit
Kung sino ang papanigan, ang pumili sa dalawa’y pinipilit
Upang mabigyang hatol ang nagtatalong sa kaalama’y nakahihindik

Sinong dapat ihayag na lamang nitong ating balagtasan
Kapwa naman silang busog sa kaalaman at katwiran
Parang wala namang angat, wala namang nakalamang
Kaya mula sa inyong abang lingkod: sila’y patas, tabla lamang

Kung anuman ang inyong pasya’y sa isipan na lang ilalaan
Maaaring di rin kayo makapili ng kampeonatong gawaran
Dahil sa mga katwirang pareho naman ang timbang
Ngayon, huling hiling ko sa inyo’y, paulanan sila ng malutong na palakpakan!

AWIT NG GURO

Richard M. Collado

Sumikat na naman si haring araw sa silangan
Binabadya isa na namang araw ng karunungan
Uhaw na mga kaisipan, naghihintay na masilayan
Sinag sa karimlan ng kamangmangan

Alipin ako ng umagang may pag-asa
Kamalayan ko’y kanyang hinihila
Gunita ko’y pinaghaharian niya
Maging puso’y hinahamon sa tuwina

Pagpasok sa bukanang nag-aanyaya
Humubog ng kinabukasan, iyan ang panata
Kalimutan ang makasariling paglaya
Matibay na katauhan, kailangang ihanda

Gabundok mang alalahanin ang dala
Matamis na ngiti ipamamalas sa tuwina
Sa harap nila’y alagad tayo ng pag-asa
Paninindigan ito sa abot ng makakaya

Di sa kalabisan, daig pa ang artista sa teatro
Sa haba ng mga linyang kailangang isaulo’t isapuso
Iba-ibang kasaysayan ng buhay ng tao
Kailangang gampanan at isabuhay ito

Pinapasok mundo ng mga doctor
Kwentista, makata, manunulat at orador
Counselor, accountant, minsa’y dyanitor
Minsa’y pilit na ginagawa sa ngalan ng pabor

Mahirap mang tunay kung iisipin
Kailangang handa sa libong tiisin
Minsa’y luha kaulayaw sa gabing malalim
Lalo pag pamilya’y nakipagsabayan na rin

Alin kaya sa dalawa? Walang dapat piliin
Dito nasusukat tunay na husay at galing
Kung mapagtatagumpayan at kayang pagsabayin
Tunay ngang pagiging guro’y walang kahambing

Di man sapat ang sweldong natatanggap
Kaluluwa nama’y parang nasa alapaap
Kung may nagtagumpay sa kanillang mga pangarap
Malaking pasasalamat, naririnig sa likod at harap

Abogado, inhinyero, mamamahayag, politiko
Sino sa kanila ang hindi dumaan sa isang guro?
Ang mayaman nitong isip at mapagpalang puso
Bumuhay sa pag-asa, humabi sa kinabukasan ng mga ito

Kung ang puno’y sinusukat ang yaman
Sa bilang at uri ng bunga raw kailangang tingnan
Kung sa guro kaya, ito rin magiging sukatan?
Siguradong yaman nito’y wala ng pagsidlan

Buhay nga ng guro’y napakapayak kung iisipin
Kaligayahan nito’y mababaw man, ay malalim
Di lang karunungan inihahatid sa bawat aralin
Ang mabuhay ng marangal kanyang itinanim

Kaya dumarating man ang punto ng kapaguran
Panahon ng kawalan at masidhing pagdaramdam
Hanggang sumapit sarili lang ang tanging sandalan
Pakaisipin na lamang ang dakilang sinumpaan

Malapit nang lumubog si haring araw sa kanluran
Hatid nito’y hindi kailanman isang katapusan
Kundi’y isang pagsisimula para kinabukasan
Sa mga nagnanasang isip na lalong mapayaman

Kapag dumarating na oras ng pamamahinga
Ilatag ang katawan sa malambot na kama
Naisin mang alalahani’y pansamantalang mawala
Gunita pa ri’y patuloy na nananariwa

Kaya sa pagtulog sana pumailanlang isang musika
Oyayi sa isang gurong tapat sa kaniyang panata
Handog sa kanyang di matatawarang ginawa
Guro, tunay na bayani, sana’y pagpalain ka!

(Mananatili ka sa aming gunita
Butil ng kaisipan iyong ipinunla
Sinag ka sa bawat magandang umaga
Ibinigay mo ang tanglaw ng pag-asa
Karunungang sandata sa anumang pakikibaka
Kayamanan na kailanman hindi mawawala)